Lời ngỏ


Truyện dịch


Truyện ngắn


Truyện thiếu nhi


Nghệ thuật sống


Những bi viết khc


Tạp Bt


Sch


Lin lạc


 

 

 

 

TRUYỆN NGẮN


  QUN XƯA

- Đo Thị Thanh Tuyền -    

 D trần gian c xt xa

Cũng đnh về với qu nh(1) 

Thỉnh thoảng nhớ về qu khứ, trong k ức mịt mờ những hnh ảnh, m thanh như những dữ liệu được xếp lộn xộn trong đĩa cứng của my vi tnh, ti lun lọc ra được một chi tiết nhỏ về n để m hồi tưởng. N ở đy chỉ l một ci qun bn lo to vi ci bnh trng, mấy cục kẹo gừng ngọt lự, thơm thơm Chỉ l một trong v số những ci qun đ tạt qua trong cuộc đời, thế nhưng n cứ đeo đẳng mi trong ti, chập chng ẩn hiện cả trong những giấc mơ đứt qung, nhạt nha.

Hồi đ, nh ti ở thị trấn. Mười hai năm đi học, ti chỉ c một con đường từ nh đến trường v ci qun ấy bn đường ấy l nơi dừng chn của một thời tuổi thơ ti. Ci qun ở đầu con hẽm nhỏ, đường đi tắt của lũ học tr hay những người đn b đi chợ về nh ở bn kia thị trấn. Ngi nh cổ, mi lợp ngi m dương, pha trước che những miếng tn cũ kỹ, c bng mt của cy sapch thật to trm kn. Ở gốc cy sapch c hai con khỉ suốt ngy đnh đu trn những nhnh cy, khẹc khẹc phản ứng lũ học tr tinh nghịch. Buổi trưa đi học sớm, bọn học tr tấp vo đy, mua ci bnh trng khoai lang nướng, c rưới nước đường ln trn, vừa ăn, vừa tru ghẹo đi khỉ con. Ci qun hồi ấy như một x hội thu nhỏ dưới ci nhn trong veo v đầu c nhận xt b t tẹo của lũ chng ti: ở một gc xa ng chủ qun loay hoay hết bo, rồi đục, đến cưa , c con ngựa gỗ muốn long cả bốn chn. B chủ qun ngồi dưới đất, bn cạnh l trả than hồng, tay cầm chiếc đũa, tay kia cầm vĩ tre thoăn thoắt lật qua lật lại hai mặt ci bnh trng. Lũ học tr đứa giương mắt nhn hai con khỉ bắt ch cho nhau, cầm cy chọc vo chng rồi ho phng tặng cho chng mảnh bnh thừa; đứa săm soi ci quầy hng by đủ thứ linh tinh xanh đỏ, cuối cng chọn ra một thứ c khi chẳng thch lắm để rồi tiếc hi hụi mấy đồng bạc cắc. Cũng c đứa cắm đầu vo cuốn truyện tranh nhu nt được ng chủ lấy cho mượn từ ci kệ cũng cũ kỹ, gi nua như b cụ đang ngồi bn trong ng ra. Tn Qun con khỉ được được hnh từ lc no khng r, nhưng n cn khẳng định lun tn con hẻm: ng qun con khỉ.

Người ta ni khỉ l con vật thường th dai. Ti biết điều đ khi một hm c đứa bạn sơ bị n chộp được cnh tay. Nắm được tay người rồi, con khỉ đưa ln miệng v nhay mi, đứa học tr hoảng sợ mặt my xanh mt khc khng thnh tiếng. Lũ học tr xm lại gốc cy sapch la ht om sm. B chủ qun bỏ ci bnh trng đang nướng lật đật chạy tới nắm tay con khỉ lắc lắc. ng chủ qun thả vội ci bo đến nng mặt con khỉ v banh hm n ra đứa học tr mới thot, coi như h hồn. Trong tiếng lao xao của mọi người, ti vẫn nghe r, b cụ ngồi bn trong lẩm bẩm: By chọc n, by khng nhớ, n nhớ, n trả th. . Ấn tượng về những con khỉ lun đi km trong ti nt mặt xm ngot v đi mắt lơ lo của đứa bạn khi được con khỉ nhả tay ra. Chng ti truyền miệng nhau về việc con khỉ biết trả th, thm thắt cht hoang đường, tăng thm tr tưởng tượng v sự t m ho hức đi học sớm gh vo qun con khỉ.

Đi khỉ cứ loanh quanh chuyền ra, chuyền vo trn cnh cy sapch theo nhịp bước chn của lũ học tr. Tuy nhin, khi chiều cao của chng ti ngy mỗi tăng th số lần bước vo ci qun nhỏ xu ấy cng giảm. Nhu cầu của tuổi bắt đầu lớn khng cn l những cuốn truyện tranh, ci bnh trng khoai lang nướng hay cục kẹo gừng ngọt lự nữa. Cho đến một hm đi học về vội v, ngang qua qun bắt gặp gin ching trống tiễn đưa b cụ về ci vĩnh hằng. Rồi đi khỉ cũng gi đi khi chng ti chưa rời ngưỡng cửa trung học. Thỉnh thoảng nh mắt v tnh lướt vo, ti vẫn cn thấy vi đứa học tr nhỏ đang xm ghẹo đi khỉ. Hai đi mắt của chng khng cn tinh anh v cử chỉ của chng cũng đ chậm chạp đi nhiều. Tất cả mọi thứ đều cũ kỹ theo thời gian, chỉ c bọn ti đang tuổi lớn, ho hức nhn về pha trước.

*

Ấn tượng về những con khỉ trong ti đu chỉ dừng lại ở đi khỉ con v ci qun. Trong ba anh em, ti l người thua km nhất nh về ngoại hnh. Nếu anh v em gi ti thừa hưởng chiều cao từ ba ti, th ti thừa hưởng thước tất khim tốn của mẹ. V đ vậy, tuy mẹ ti hồi ấy cũng nổi tiếng một thời về nhan sắc v ba ti cũng c thể gọi l đẹp trai, thế nhưng ti lại nhận được ở b v ở ng những nt m người ta thường tiếc rẻ gi m đừng c trn gương mặt của hai người. Ti thuộc lng cu chuyện mẹ ti đ kể khng biết bao nhiu lần về ci ngy ti cn nằm trong bụng b. Hồi ấy anh ti thường sốt cao v ln cơn co giật. Người ta by đem một con khỉ về nui sẽ hết. Ba ti lặn lội đi vo một nơi cch xa nh mấy chục cy số xin được một con khỉ, về cột n ở nh sau, chỗ c k chiếc ghế bố mẹ ti thường ngồi. Mẹ ti, khi ấy đang c mang ti, buổi chiều ra ngồi trn ghế bố. Đọc sch chn ch, b lại nhn con khỉ cũng đang nhn b ủ dột khng km v lạ nh, xa bầy, lẻ bạn.

Một hm c một người bạn của ba ti đến thăm gia đnh. Thấy mẹ ti đang ngồi nhn con khỉ, ng buột miệng ni: Người ta c mang, nhn những hnh ảnh đẹp, đẻ con cho đẹp, sao chị lại nhn con khỉ?

Mẹ ti giật mnh, khng dm nhn con khỉ nữa. Thế nhưng, lc ấy ti cũng đ đủ thời gian nằm trong bụng b v ngọ ngoạy muốn ra đời rồi. Đ l l do mẹ ti l giải về ngoại hnh của ti: Lc đẻ n ra b t xu, xấu ơi l xấu, ci mặt giống hệt con khỉ hồi ba mới đem về lm mẹ sợ qu chừng. Đ vậy ăn cơm n cứ ngậm trong miệng, thức ăn đầy hai bn m, nhắc mi n mới lấy tay đẩy thức ăn ra nhai, giống như khỉ!. Lớn ln thấy ti học giỏi, thỉnh thoảng b lại ni vui: Hồi đ người ta an ủi mẹ sau ny n sẽ thng minh!.

C lần con khỉ bị xổng. Mẹ ti đi tm do dc khắp xm. Khi pht hiện n ở trong nh b Tm, cch nh ti mấy căn, mẹ ti xin về, b Tm khng chịu: Khỉ ny l khỉ rừng, n chạy lạc v nh, tui bắt. Mẹ ti khng biết ku ai lm chứng, biết b Tm theo đạo Thin Cha, mẹ ti ni: Con khỉ ny ng nh ti xin của cha Xứ, b khng trả, ti vo mch cha. B Tm nghe ni mch cha, lật đật trả.

- Rồi sau đ n đi đu sao lớn ln tụi con khng thấy? Anh em chng ti lc ấy đang ngồi vng trn quanh mẹ, hỏi dồn.

- Sau ny, ba muốn nui g, cậu Bảy đng cho ba ci chuồng g, thấy cậu thch con khỉ ba tặng. Cậu Bảy qu n lắm, đi đu cũng mang theo. Lần đ, đi Đ Lạt, cậu cho con khỉ đi cng, dọc đường xe bị tai nạn, cậu khng sao nhưng n bị thương nặng rồi chết. Cậu Bảy ni, con khỉ hy sinh cho cậu, nếu khng c n cậu đ khng cn.

 

Cậu Bảy khng phải l cậu của chng ti. Cậu l em ruột b Tư, bạn lng giềng của mẹ ti. B Tư người trong qu, lấy chồng ra phố. Hồi ấy hai nh ở cạnh nhau. Lũ chng ti đồng trang lứa lớn ln theo từng lớp học : từ mẫu gio trường lng, ln trường huyện Họ hng bn nh ti l ai cũng như họ hng bn nh b Tư chng ti đều thn thiết coi như người nh. Hnh ảnh cậu Bảy lun gắn liền trong k ức ti những ngy chợ tết. Đng 25 thng chạp, cậu Bảy o b ba đen, quần di trắng, đầu đội mũ cối mu cho lng, chn đi đi dp nhựt gần đứt quai, c cột sợi dy thp, tay xch ci ti đi chợ tết. Năm no đến 25 khng thy cậu, b Tư lại nhắc: Sao giờ ny chưa thấy cậu Bảy đi chợ tết!. Cậu Bảy đi chợ về ngồi ở hng hin nh b Tư, lũ chng ti xm lại, vng trn quanh cậu, t m nhn cậu bỏ từng mn đồ ra khoe:

- Mua mấy ci tim đn hột vịt, đn c lao về thay, mua t bộ quần o giấy, nhang, trầm, mua thm dy bnh in, thấy cy vạn thọ trồng trong lon sữa b đẹp qu mua lun Qun chưa mua lt dầu lửa Thi mai mốt đi tiếp, cn mấy ngy nữa m!

Ngy tết ở trong qu cậu Bảy vui hơn ngoi phố. Cả xm hn lại lm một con heo rồi chia nhau, nh no năm đ c van vi điều g th đăng k trước ci đầu heo. Thịt heo chủ yếu để hầm măng. Mn măng hầm l mn c thể hm đi, hm lại, mc ln cng trong mấy ngy tết chẳng sợ bị r m ngược lại cng hm cng ngon. Hai ba thng chạp cậu Bảy dựng nu. Cy nu l cy cau thật cao, trn ngọn cậu treo một ci giỏ, bn trong đựng t trầu, cau, ci bnh vi, bnh in Cy nu ny sẽ được hạ xuống vo mng bảy tết. Tối ba mươi cậu Bảy rước ng b, trn bn thờ phải c đủ ba thứ: cua, tợ, hột. Tợ l mn thịt luộc, hột ở đy l trứng g hay trứng vịt. Cậu Bảy gọi l cng tam sanh. Mẹ ti th cho rằng: cng tam thanh l cng ba vị thnh (?).

Ngy mng một tết, cậu Bảy o di đen, quần di trắng, mang đi dp thật mới ra nh b Tư rồi qua nh ti chc tết. Hồi ấy, mẹ ti thường ni: Nghĩ chưa thấy ai h tiện như cậu Bảy. Nh cũng ruộng, cũng vườn, c la, c rau Vậy m bốn ma, tm tiết chỉ c ci o b ba săng đầm(2), ci quần ngả mu cho lng, đi dp gần đứt quai, tết mới diện bộ đồ mới. B Tư ni: Bộ đồ cậu mặc dễ chừng hơn mười ci tết. Mặc đng ba ngy cậu giặt rồi xếp cất, chờ đến sang năm.

Ngy mng ba cng đưa. Tờ mờ sng đ thấy mợ Bảy đi chợ đầu năm. Hnh ảnh mợ Bảy in đậm trong ti với chiếc o di mu đen v qung. V qung l một ci o di bị rch tay hay ci chỏ, hay bị rch ở phần thn trn. Người ta mua miếng vải mới, hay xin vải cũ tiệp mu về cắt bỏ phần rch v v lại thnh một chiếc o lnh lặn. By giờ mẹ ti vẫn thường ni: Chẳng c thợ no biết v qung kho như ngy xưa. Hồi đ, thứ đầu tin ti thấy mợ Bảy mua l lng heo. Mợ giải thch: Cng đưa ng b chủ yếu l tấm lng thnh của con chu. Bắt buộc phải c mn lng luộc, dụng lng chớ khng ai dụng thịt l vậy. Chợ đầu năm lng heo l thứ mắc nhất, nhưng ai cũng phải mua.

 

Mất con khỉ ba ti tặng, cậu Bảy xin được ở đu một con khỉ con khc. Lần ny cậu đặt tn l con Nui. Cậu Bảy cưng con Nui lắm, được cậu tắm rửa sạch sẽ hng ngy, đi đu cậu cũng bồng theo. Sợ n đi mất, cậu đeo ở cổ n ci vng da, v mc một sợi dy xch nhỏ. Con Nui ngồi trn vai cậu, một tay cậu nắm dy xch, một tay cậu vuốt ve đi chn n. C lần con Nui tuột xch bỏ trốn. Cậu Bảy do dc tm khắp lng trn xm dưới. Đến khi thong thấy bng con Nui từ xa, cậu đưa tay ngoắc, miệng ku: Gin, gin, gin, gin(3). Về nh con .

Mẹ ti kể, hồi nui con khỉ, mẹ đi ln n ng theo ln, đi xuống n liếc xo xuống, coi mnh lm g để bắt chước. Theo lời ng ngoại, ngy xưa nh tranh, người ta nui khỉ trong nh, hng ngy n để người lm g. Một hm trốn ra được, khỉ tro ln mi nh bắt chước người nhm lửa nấu cơm, thế l người ta gn cho khỉ tội đốt nh. Kể chuyện khỉ đ đời, mẹ ti quay về ci qun ngy xưa: Của một ng đi lnh, giải ngũ về, lấy vợ, mở qun. Giờ chẳng cn khỉ cũng như khng c qun, nhưng ci tn th cn mi.

Gần hai mươi năm chng ti bỏ thị trấn, về thnh phố lập nghiệp. Trẻ theo cha, gi theo con. Ba ti mất, mẹ ti theo con chu ra thnh phố. Những ngy tết xưa của mẹ ti đ li vo qu khứ. Nồi măng hầm, những trng bnh mứt phơi cho thật trắng, những đn chả lụa nng hổi, được lm nn bởi những m thanh v khoảng khng gian những ngy gip tết. Tờ mờ sng, c tiếng chy gi chả đồm độp của mẹ ngoi sn. Ti mắt nhắm, mắt mở cầm đi đũa tre chận thịt trong cối đ khng cho trn ra ngoi theo nhịp chy của mẹ, rồi gi tiu, bc tỏi... Cht thịt vt cối thế no mẹ cũng gi một cuốn chả nhỏ xu, mấy anh em ginh nhau ăn. Đặc biệt chả lụa qu ti duy nhất khng đu c được l khi ăn c mi nước mắm.

 

Tnh mẹ mnh mng v bao la như đại dương. Một chiều ti đứng trước biển, thả tầm mắt theo một mu xanh ngăn ngắt ko di mi đến tận chn trời. Con sng biển du đ mang tnh về qu qun cũ(4). Sng vỗ thật nhẹ vo bờ như một giai điệu ngọt ngo đưa qu khứ hiện về trong k ức, ở đ mẹ v nơi chn nhau cắt rốn lun l một. Những ngy tết xưa, những chiều nhạt nắng, ng nhỏ, xm nhỏ . v qun xưa Tất cả như nắm ct tri tuột từ trong lng bn tay, rơi xuống . Niềm vui, nỗi buồn, nụ cười, nước mắt . Tất cả đ lm nn những điều kỳ diệu cho cuộc sống .   

 


Truyện ngắn


Home

Khởi đăng: 20/4/2002 - Cập nhật: 23/9/2003