Lời ngỏ


Truyện dịch


Truyện ngắn


Truyện thiếu nhi


Nghệ thuật sống


Những bài viết khác


Tạp Bút


Sách


Liên lạc


 

 

 

 

TRUYỆN NGẮN THẾ GIỚI

SỰ CHIẾN THẮNG

Rabindranath Tagore

Nàng là công chúa Ajiata. Và nhà thơ của cung đ́nh vua Nârâyan chưa bao giờ diện kiến dung nhan nàng. Vào một ngày thi sĩ ngâm bài thơ mới cho đức vua, chàng đă cất cao giọng để những thính giả ngồi sau bức rèm che ban công ở trên cao của đại sảnh cũng có thể nghe thấy. Chàng đă gởi lời ca của ḿnh đến miền đất của những v́ tinh tú, nơi ánh sáng ngự trị, nơi chàng không bao giờ đến được, nơi hành tinh mà người thống trị số phận của chàng sáng tỏa một cách thầm lặng không ai có thể biết.

Chàng bỗng trông thấy bóng dáng thấp thoáng sau bức rèm. Một âm thanh leng keng vang đến bên tai chàng, khiến chàng mơ màng đến những mắt cá chân nhỏ nhắn đeo những chiếc chuông vàng ngân lên theo mỗi bước đi. A, khi gót ngọc đỏ hồng kia dịu dàng dời bước th́ bụi đất giống như ân sủng của đất trời rơi xuống! Để chàng thi sĩ đem đặt lên bệ thờ của trái tim chàng, nơi chàng dệt những lời ca theo giai điệu của những chiếc chuông vàng kia. Chàng tin chắc rằng chủ nhân của bóng dáng lay động sau bức rèm kia cũng là chủ nhân của những chiếc ṿng đang ngân lên đồng thời với nhịp đập của trái tim chàng. Manjiari, nữ t́ của công chúa đi ngang qua ngôi nhà của thi nhân trên đường ra bờ sông, cô không bao giờ để lỡ một ngày không kín đáo trao cho chàng vài lời. Khi cô thấy con đường vắng vẻ, dấu bụi bặm phủ đầy trên đất, cô đánh bạo bước vào căn pḥng của chàng, và ngồi một góc trên tấm thảm. Có một thoáng chăm chút trong việc cài bông hoa trên tóc và chọn lựa màu sắc mạng che mặt.

Mọi người mỉm cười và th́ thầm về chuyện này, tuy nhiên họ không hề trách cứ. Bởi v́ Sherkhar chàng thi sĩ cũng không che giấu một lẽ hiển nhiên rằng những cuộc gặp gỡ ấy là niềm hoan lạc đối với chàng.

Ư nghĩa tên của nàng là chùm hoa. Ai đó thố lộ rằng một tạo vật tầm thường nhất cũng đầy ắp sự ngọt ngào bên trong nó. Nhưng riêng Sherkhar thêm vào trong cái tên, chàng gọi nàng là Chùm hoa Mùa Xuân. Và những tạo vật b́nh thường đó gật gù nói: A, chính là ta!

Trong những khúc xuân ca thi nhân cao giọng tán dương chùm hoa mùa xuân lặp đi lặp lại một cách lộ liễu; đức vua khi nghe thấy nháy mắt và mỉm cười với chàng, và thi sĩ mỉm cười đáp lại. Đức vua liền đặt cho chàng một câu hỏi:

"Phải chăng công việc của loài ong chỉ đơn giản là vo ve tán tỉnh mùa xuân?".

Thi nhân trả lời:

"Không phải chỉ vậy, chúng c̣n nhấm nháp mật ngọt của những chùm hoa mùa xuân".

Và tất thảy mọi người trong cung điện của nhà vua đều cười. Và người ta th́ thầm rằng công chúa Ajiata cũng cười việc cô t́ nữ của nàng chấp nhận cái tên thi nhân tặng cho, Manjiari cảm thấy nỗi hân hoan tràn ngập trong tim cô.

Kể từ đó sự thật và giả dối trộn lẫn với nhau trong đời sống –Thượng đế kiến tạo con người cũng kèm theo sự trang trí của riêng ngài.

Duy chỉ có những sự thật trinh tuyền vẫn được thi nhân ca tụng. Chủ đề là Krishna và Râdhâ, người yêu và người được yêu, Vị Chúa tể của đàn ông và Chúa tể của đàn bà, nỗi buồn lúc khởi thủy, và niềm hạnh khúc bất tận. Sự chân thành từ đáy trái tim chàng thể hiện trong những khúc ca này đều được mọi người từ kẻ hành khất đến chính nhà vua đều biết. Những bài ca của thi nhân được hát trên môi của tất cả mọi người. Trong ánh trăng nguyên sơ huyền ảo và trong tiếng th́ thầm khẽ khàng của những cơn gió mùa hè, những bài ca của chàng tuôn tràn từ những cửa sổ, sân nhà, từ những chiếc thuyền trôi, từ những bóng cây bên đường, với vô vàn chất giọng.

V́ vậy ngày cứ qua đi trong hạnh phúc. Thi nhân ngâm thơ, nhà vua thưởng thức, những thính giả vỗ tay, Manjari đi đi về về ghé căn pḥng của nhà thơ trên đường đến sông _ bóng hồng nhẹ lay sau bức rèm che ban công và những chiếc chuông vàng nhỏ nhắn vẫn leng keng từ xa.

 

Thế rồi từ phương nam bỗng nhiên xuất hiện một nhà thơ trên con đường chinh phục. Y đến triều bái nhà vua Nârâyan, trong vương quốc Amarapur. Y đứng phía trước ngai vàng, ngâm một bài thơ ca ngợi đức vua. Y đă khiêu khích tất cả thi sĩ cung đ́nh theo cách của ḿnh, và sự chiến thắng trong sự nghiệp thi ca của y chưa một lần bị phá kỷ lục

Nhà Vua đón tiếp y trọng thể:

"Thi sĩ, ta cho ngươi b́nh thân"

Pundarik, thi sĩ trả lời một cách kiêu hănh" "Tâu bệ hạ, hạ thần muốn được thi thố"

Shekhar, thi sĩ của nhà vua không biết làm thế nào để đương đầu trong trận thi chiến. Chàng đă thức trắng đêm. Dáng dấp mạnh mẽ của Pundarik, chiếc mũi cong như một thanh đại đao, cái đầu vẻ khinh mạn nghiêng sang một bên, luôn ám ảnh thi nhân trong bóng tối.

Với một trái tim run rẩy Shekhar bước vào đấu trường lúc b́nh minh. Thính pḥng đông nghịt người.

Thi nhân cúi chào đối thủ của ḿnh với một nụ cười. Pundarik đáp lại bằng cái hất đầu chiếu lệ, rồi hướng mặt về phía những đoàn tùy tùng đang ngưỡng mộ y với một nụ cười đầy hàm ư.

Shekhar ngước nh́n tấm rèm che ban công phía trên cao, chào người đẹp của ḷng chàng và nói "Nếu tôi là kẻ chiến thắng cuộc thi hôm nay, người đẹp của tôi ơi, cái tên chiến thắng của nàng sẽ được vinh danh"

Tiếng kèn trumpet vang lên. Đám đông đứng dậy, tung hô nhà vua vạn tuế. Nhà vua trong chiếc áo bào trắng, khoan thai bước vào thính pḥng giống một đám mây trắng bềnh bồng mùa thu, ngài ngồi xuống ngai vàng.

Pundarik đứng dậy, đại sảnh mênh mông bỗng lặng im. Đầu ngẩng cao và ngực nở rộng, y bắt đầu cất cao giọng ca ngợi nhà vua Nârâyan. Những lời thơ của y vỡ tung những bức tường đại sảnh giống như những cơn sóng lớn ngoài biển khơi, và dường như chọc vào mạn sườn của đám đông thính giả. Với cái kỹ xảo tạo ra muôn vàn ư nghĩa cho cái tên Nârâyan, và dệt từng chữ của cái tên thành tấm thảm của những vần thơ trong vô số kiểu kết nối, y đă làm cử tọa sững sờ nín thở.

Vài phút sau khi y ngồi xuống giọng y vẫn c̣n vang vọng khắp những hàng cột trong cung điện và trong hàng ngàn con tim lặng đi. Các bậc thức giả đến từ những miền đất xa xôi giơ cao tay và ḥ la, Hoan hô!

Đức vua liếc nh́n khuôn mặt Shekhar, và Shekhar ngước mắt đáp lại, trong một chốc mắt chàng đầy ắp nỗi đau đớn hướng về vị chủ nhân của ḿnh, thế rồi chàng đứng dậy hệt như một con hươu ốm yếu. Khuôn mặt chàng xanh xao, bẽn lẽn giống phụ nữ, dáng dấp mảnh khảnh trẻ trung của chàng, thanh tú trong từng đường nét, giống như một sợi dây đàn Vi na đang căng lên sẵn sàng bật tung ra tiếng nhạc khi chạm nhẹ.

Đầu cúi xuống, chàng bắt đầu với giọng thật trầm. Những đoản thơ đầu tiên gần như không thể nghe thấy. Thế rồi chàng từ từ ngẩng cao đầu, chất giọng trong trẻo ngọt ngào cao vút lên tận bầu trời giống như ánh lửa lung linh. Chàng bắt đầu bằng một truyền thuyết cổ xưa về ḍng dơi vương giả đă ch́m khuất trong sương mù của quá khứ, đem nó trở về hiện tại bằng những lời ca ngợi sự anh minh và đại lượng vô song. Mắt chàng đăm đắm hướng về nhà vua, tất thảy t́nh yêu mênh mang không lời nào tả xiết của mọi người dành cho vương quốc tỏa ngát hương thơm trong những lời ca của chàng, và kết hoa tứ bề xung quanh điện ngọc. Đến những lời cuối cùng, run rẩy chàng ngồi xuống: "Hỡi chủ nhân của tôi, tôi có thể thất bại trong ngôn từ, nhưng bất khả chiến bại trong t́nh yêu tôi dành cho người".

Lệ dâng tràn trong mắt người nghe, những bức tường đá rung lên những âm vang chiến thắng.

Chế giễu những t́nh cảm trào dâng của thính giả, với một cái lắc đầu ngạo mạn và một cử chỉ khinh miệt, Pundarik đứng dậy, tung ra một câu hỏi vào đám đông: "Có cái ǵ hay ho trong những ca từ đó chứ?" Trong giây lát cả thính đường lại rơi vào sự im lặng.

Thế rồi với một sự diễn xuất tài t́nh của sự am hiểu, y chứng minh rằng Ngôn Từ khởi đầu là Thượng đế. Y trích dẫn hàng loạt kinh sách, xây một bàn thờ thật cao rồi đặt Ngôn từ ấy lên trên tất thảy mọi thứ có trên thiên đường và trần thế này. Y lặp lại câu hỏi trong chất giọng ngạo nghễ: "Có ǵ c̣n cao hơn những câu từ ấy?"

Y nh́n quanh một cách tự măn. Không ai dám chấp nhận thách thức của y, và y từ từ ngồi xuống như một con sư tử đă no nê trong một bữa ăn những nạn nhân của nó. Những học giả reo lên: Hoan hô! Nhà vua vẫn c̣n lặng đi v́ ngạc nhiên, c̣n chính Shekhar thi sĩ cảm thấy không c̣n lư do ǵ ở bên cạnh sự thông thái kiểu lạ lùng này. Đám đông reo hoan cho ngày hôm ấy.

Hôm sau Shekhar bắt đầu bài ca của chàng. Đó là một ngày khi những tiếng sáo phát ra từ ống sáo thân quen đánh thức không gian tĩnh lặng của khu rừng Vrinda. Những cô gái chăn cừu không hề biết đến người nghệ sĩ cũng như không biết tiếng nhạc vang đến từ đâu. Có lúc tiếng nhạc như đến từ trái tim của cơn gió nam, có khi như nó đến từ những đám mây trôi bàng bạc trên những đỉnh đồi. Nó đến bằng thông điệp t́nh yêu từ nơi mặt trời mọc, rồi bồng bềnh trong ánh hoàng hôn với tiếng thở dài của buồn đau. Những ngôi sao dường như là những nốt lặng du dương ngập tràn trong những giấc mơ đêm. Tiếng nhạc dường như tung hoang tứ phía, từ những cánh đồng và những khu rừng nhỏ, từ những ngơ hẽm tăm tối và những con đường hiu quạnh, từ bầu trời xanh trong ngọt ngào, từ giọt sương lung linh trên cỏ. Họ không biết ư nghĩa của tiếng nhạc cũng như không nhận ra lời ca đang thố lộ ước vọng của trái tim họ. Lệ tràn trong mắt họ, và cuộc sống của họ dường như mong mỏi một cái chết trong sự toàn mỹ .

Shekhar đă quên mất thính giả của ḿnh, quên mất một cuộc tranh tài với địch thủ. Chàng đứng một ḿnh giữa những ḍng suy tưởng như những chiếc lá trong cơn gió mát mùa hè đang lay động và thôi thúc chàng, chàng cất tiếng hát Bài ca của Cây Sáo. Trong tâm tưởng chàng là ảo ảnh của một bóng h́nh và tiếng vang vọng leng keng của một gót chân ngọc ngà từ xa.

Chàng ngồi xuống. Thính giả của chàng ch́m đắm trong nỗi buồn, trong cảm xúc dạt dào vô định, mênh mông và mờ ảo, họ đă quên vỗ tay cho chàng. Khi cảm xúc ấy đă lắng dịu xuống, Pundarik đứng lên phía trước điện ngọc và thách thức đối thủ của ḿnh xác định ai là Người Yêu và ai là Kẻ Được Yêu. Y ngạo nghễ nh́n quanh, mỉm cười với những môn đệ và đặt câu hỏi một lần nữa: "Ai là Krishna, người yêu và ai là Râdhâ, người được yêu?"

Thế rồi y bắt đầu phân tích ngọn nguồn, cội rễ của những cái tên này_ bằng những diễn dịch rối rắm cho ư nghĩa của chúng. Y phô diễn trước đám thính giả đang hoang mang tất cả những sự rắc rối phức tạp của những trường phái trừu tượng khác nhau bằng một kỹ xảo lọc lơi. Mỗi chữ của cái tên, y phân tích những liên hệ của chúng, và áp đạt chúng bằng một lô gíc tàn nhẫn đến khi chúng rối rắm mờ mịt, rồi tung hứng chúng lần nữa tạo nên một ư nghĩa không giống như ban đầu, bằng tṛ ảo thuật chữ nghĩa. Các học giả ngẩn ngơ, họ vỗ tay vang dội, và đám đông vỗ tay theo, bị đánh lừa tin chắc rằng hôm đó họ đă chứng kiến mảnh vụn cuối cùng của những tấm rèm Chân lư đă bị xé vụn trước mắt họ bởi một con người thông tuệ phi thường. Sự tŕnh diễn kỳ công quá ư vĩ đại kia đă làm họ quá vui thích đến nỗi quên tự hỏi rốt cuộc có một chân lư nào nằm sau đó hay không?

Tâm trí nhà vua choáng ngợp bởi ngạc nhiên. Những ảo giác của không gian âm nhạc giờ đă bị xóa nḥa; và thế giới chung quanh dường như đă thay h́nh đổi dạng; từ sắc màu xanh non tươi mượt mà đă chuyển sang vẻ cục mịch của một con đường bằng phẳng, và thô cứng với những tảng đá xộc xệch.

Trước đông đảo mọi người, nhà thơ của họ giờ đây trông như một cậu bé con so với con người khổng lồ, con người này đă bước đi những bước thoải mái, mỗi bước chân san bằng cả thế giới của ngôn từ và ư tứ. Lần đầu tiên họ thấy rơ ràng những bài thơ Shekhar đă viết thật đơn giản và ngớ ngẩn, chỉ có điều là họ không viết cho chính ḿnh. Những bài thơ ấy không có ǵ mới mẻ, không khó khăn, không uyên thâm và cũng không cần thiết.

Nhà vua cố khuyến khích thi nhân với những ánh nh́n sắc nhọn, lặng lẽ động viên chàng hăy nỗ lực lần cuối. Nhưng Shekhar không bận tâm và vẫn ngồi yên vị.

Nhà vua bước xuống bệ ngọc trong cơn giận dữ; cởi lấy xâu chuỗi kim cương và quàng lên cổ Pundakik. Mọi người trong đại sảnh reo vang. Một âm thanh nhẹ nhàng của xống áo lay động, của những sợi dây chuyền đính những chiếc chuông vàng phát ra từ phía trên ban công. Shekhar đứng dậy và rời khỏi đại điện.

Trời đêm tối sẫm vầng trăng khuyết. Nhà thơ Shekhar lấy những bản thảo từ trên những chiếc kệ xuống và chất đống trên sàn nhà. Trong đó có những trang viết đầu tay mà chàng đă gần như quên lăng. Chàng dở từng trang, đọc đôi chỗ. Với chàng, dường như tất cả đều là những vần thơ ấu trĩ với những ngôn từ tầm thường và xoàng xĩnh!

Chàng xé quyển sách thành từng mảnh lần lượt ném vào ḷ lửa và nói: "Tặng mi đấy, chà, người đẹp của ta, ngọn lửa của ta! Mi vừa đốt cháy trong trái tim ta tất cả những năm tháng phù phím này. Nếu đời ta là một mẩu vàng nhỏ nhoi sự ra đi của nó sẽ c̣n đọng lại ánh sáng, nhưng nó chỉ là một đám cỏ rạp, nên chẳng có ǵ để lại ngoài một nhúm tro tàn"

Màn đêm buông phủ. Shekhar mở rộng cửa sổ. Chàng phủ lên giừơng những đóa hoa trắng chàng vốn yêu thích, đó là những bông hoa nhài, hoa huệ và hoa cúc, rồi mang tất cả những ngọn đèn vào pḥng ngủ thắp sáng lên. Thế rồi chàng trộn mật ong với nước ép của một vài loại rễ độc uống lấy và nằm xuống giường.

Những ṿng cổ chân bằng vàng leng keng trên hành lang ngoài cửa, một mùi hương huyền ảo theo gió tràn vào pḥng. Nhà thơ, mắt vẫn nhắm, cất tiếng nói:

"Nữ Chủ nhân của tôi, v́ thương hại kẻ tôi tớ mà cuối cùng nàng hạ gót đến thăm hay sao?"

Một giọng ngọt ngào trả lời: "Chàng thi sĩ của em, em đă đến đây"

Shekhar mở mắt ra _và chàng thấy trước giừơng ḿnh một bóng hồng. Mắt chàng mờ đi. Dường như, vào giây phút cuối cùng của cuộc đời, chàng trông thấy ảnh h́nh của một bóng dáng từ lâu vẫn ngự trị trong trái tim nay bước ra thế giới bên ngoài và nh́n đắm đuối vào khuôn mặt chàng.

Người đẹp nói: "Em là công chúa Ajita"

Nhà thơ gắng sức ngồi dậy trên giừơng.

Công chúa th́ thầm vào tai chàng. "Vua cha đă không công bằng với chàng. Chỉ có chàng mới giành chiến thắng, thi sĩ của em ạ, em đến để trao cho chàng ṿng hoa chiến thắng"

Nàng lấy ṿng hoa từ cổ ḿnh, đặt lên tóc chàng, thi sĩ ngă xuống và từ giă cơi đời.

Nhị Tường dịch

 


Truyện Ngắn Thế Giới


Home

Khởi đăng: 20/4/2002 - Cập nhật: 23/9/2003